Despois de patentar, como chega unha tecnoloxía ao mercado?

Unha empresa coñece un novo tratamento que podería alongar a vida dos seus compoñentes. As probas ofrecen resultados prometedores e a invención está patentada. Hai interese en utilizala, pero aparecen as primeiras preguntas.

Pode incorporala ao seu proceso? Ten que comprar a patente? Quen lle ensinará a aplicar o tratamento? Que ocorre se necesita modificalo para traballar con outros materiais?

A patente permite ordenar unha parte desa relación: os dereitos sobre a invención. Para poñela en uso tamén haberá que acordar como se accede á tecnoloxía, que coñecementos se entregan e quen se encarga das adaptacións necesarias.

Protexer a invención e preparar a súa aplicación

Unha patente permite ao seu titular impedir determinados usos da invención por terceiros sen o seu consentimento, dentro do territorio e durante o período de protección. A súa concesión non demostra que exista demanda nin que o desenvolvemento estea preparado para producirse a escala industrial.

Como vimos na entrega sobre validación industrial, pode quedar traballo para comprobar o comportamento dunha tecnoloxía nas condicións da empresa. Tamén hai que identificar quen pode fabricala, integrala ou prestar o servizo que permitirá utilizala.

A OMPI explica a transferencia do laboratorio ao mercado como un proceso que necesita empresas capaces de investir tempo e recursos, coñecementos para aplicar a tecnoloxía e un mercado interesado no resultado.

Estas cuestións convén traballalas durante o desenvolvemento. Falar con posibles usuarios axuda a coñecer que prestacións necesitan, que dificultades atopan e que tería que ofrecer a solución para que decidisen incorporala.

Tres vías para levar unha tecnoloxía ao mercado

A elección depende dos dereitos dispoñibles, das capacidades das partes e do traballo que cada unha estea disposta a asumir.

Licenza: autorizar o uso. O titular conserva a propiedade dos dereitos e permite que outra entidade os utilice nunhas condicións acordadas. Pode ser unha opción para unha empresa que quere incorporar unha tecnoloxía aos seus produtos ou procesos sen adquirir a súa titularidade.

Cesión: transmitir a titularidade. Os dereitos identificados no acordo pasan a un novo titular. Convén precisar que se adquire e que outros elementos fan falta para aplicar a tecnoloxía: documentación, coñecementos técnicos ou asistencia.

Nova empresa: organizar o seu desenvolvemento e comercialización. Pode crearse unha compañía para continuar o desenvolvemento, captar financiamento e atender os clientes. Necesitará un equipo e recursos, ademais dos dereitos para explotar a tecnoloxía. Eses dereitos poden obterse, por exemplo, mediante unha licenza ou unha cesión.

As vías poden combinarse. Unha nova empresa pode comercializar unha tecnoloxía cuxa patente segue pertencendo ao centro que a desenvolveu. Crear a sociedade e acordar o acceso aos dereitos son decisións relacionadas, pero distintas.

Un exemplo concreto: incorporar un tratamento a unha liña

Retomemos o tratamento para alongar a vida dos compoñentes. Pensemos nunha empresa que quere aplicalo ás pezas que fabrica.

Unha licenza podería autorizar ese uso. Para incorporalo á produción, a empresa tamén necesitaría coñecer os parámetros de aplicación, os controis de calidade e as limitacións observadas durante as probas.

Quizais o tratamento se desenvolvese cun material diferente. Nese caso, habería que comprobar o seu comportamento coas pezas da empresa e definir quen realizará ese traballo.

O acordo pode acompañarse de formación e asistencia durante a posta en marcha. Así concrétase que recibe a empresa e que debe achegar para empezar a utilizar a solución.

Asinar o acceso aos dereitos resolve unha cuestión necesaria. Conseguir que o equipo saiba aplicar o tratamento e manter as súas prestacións esixe organizar tamén esa transferencia de coñecemento.

O que se transfire máis alá da patente

O coñecemento técnico acumulado durante un desenvolvemento pode ser decisivo para utilizar os seus resultados. Adóitase falar de know-how: métodos de traballo, axustes, criterios de operación ou experiencia sobre o que funciona e o que convén evitar.

No exemplo anterior, coñecer a secuencia de aplicación e como corrixir unha desviación pode ser tan necesario para a posta en marcha como acceder aos dereitos sobre a invención.

Tamén existen resultados transferibles sen unha patente: programas informáticos, procedementos ou coñecementos técnicos. A súa protección e as condicións para utilizalos dependerán da súa natureza e dos dereitos existentes. A OMPI contempla as licenzas tanto para patentes como para coñecementos técnicos e outros activos de propiedade intelectual.

Por iso interesa identificar que necesita recibir realmente a empresa. Unha referencia á «tecnoloxía» pode deixar fóra información necesaria para aplicala.

Que debe aclarar o acordo

A guía da OMPI sobre acordos de transferencia de tecnoloxía recolle distintos mecanismos e sinala que os contratos deben adaptarse a cada caso. Para preparar a conversa, convén resolver cinco preguntas.

Que se transfire?

Identificar os dereitos, a documentación e os coñecementos incluídos, xunto coas entregas previstas e as adaptacións pendentes.

Quen pode utilizalo?

Precisar quen recibe os dereitos e, nunha licenza, se existe exclusividade ou poden concederse autorizacións a outras entidades.

Para que usos e mercados?

Definir as aplicacións, os territorios e a duración da autorización. Poder utilizar unha tecnoloxía nunha actividade non implica dispoñer de dereitos para calquera outra.

Con que condicións económicas?

Acordar pagamentos, posibles regalías e gastos de adaptación ou mantemento dos dereitos. A empresa necesita valorar o custo conxunto de poñer a solución en uso.

Que apoio técnico se inclúe?

Concretar formación, asistencia, probas e responsabilidades durante a implantación, con prazos e dedicacións definidos.

Tamén convén regular a confidencialidade e como se tratarán as melloras posteriores. A revisión xurídica especializada debe acompañar a negociación para que o pactado reflicta o que as partes necesitan facer.

Como poden axudar os centros de ATIGA

A transferencia conecta o coñecemento desenvolvido coa capacidade dunha empresa para utilizalo. Nese percorrido, os centros de ATIGA —AIMEN, ANFACO-CYTMA, CETIM, CTAG, Gradiant e ITG— achegan capacidades en distintos ámbitos tecnolóxicos, desde a fabricación e os materiais ata a alimentación, a mobilidade, as tecnoloxías dixitais ou a enerxía.

Segundo o proxecto e os dereitos dispoñibles, a colaboración pode incluír desenvolvemento conxunto, acceso a resultados e acompañamento técnico. A forma de traballar e as condicións deben definirse para cada caso.

Como explicabamos ao inicio da serie, aclarar desde o principio a quen lle corresponderán os resultados e como poderá utilizalos a empresa facilita as decisións posteriores. Cando chega o momento da súa explotación, ese traballo previo axuda a concretar que pode ofrecer cada parte e que compromisos necesita asumir.

Que convén preguntar na túa empresa antes de empezar

• Que resultado queremos utilizar e que dereitos necesitamos para facelo?
• Que coñecementos, adaptacións e apoio técnico farán falta?
• Temos equipo, financiamento e acceso a clientes para desenvolver esa oportunidade?

Unha patente pode facilitar a negociación con socios e empresas. A chegada ao mercado esixe que alguén asuma o desenvolvemento pendente, organice a produción ou o servizo e consiga clientes. O acordo de transferencia debe permitir avanzar nese traballo: saber que recibe cada parte, que pode facer con iso e de que se responsabiliza.