O 98% dos empregados dos centros tecnolóxicos galegos ten contrato indefinido. Por que importa?

No mercado laboral da investigación aplicada, a temporalidade non é unha anomalía: é o modelo dominante. Os contratos vinculados á duración dun proxecto, as bolsas predoutorais con data de caducidade, os postos que desaparecen cando se acaba o financiamento. Para moitos investigadores, esta inestabilidade é simplemente o prezo de traballar no que lles apaixona.

Fronte a ese contexto, un dato dos centros tecnolóxicos da alianza ATIGA resulta rechamante: o 98% dos seus máis de 1.800 empregados ten contrato indefinido. Non é unha política de responsabilidade social: é o resultado dun modelo de negocio que necesita a estabilidade para funcionar.

A estabilidade laboral como estratexia

Os centros tecnolóxicos non operan como entidades que contratan por proxecto e prescinden do equipo cando este remata. A súa vantaxe competitiva é precisamente a contraria: a acumulación de capacidades técnicas especializadas ao longo do tempo, que non se constrúen en seis meses nin se replican facilmente.

Un investigador especializado en espectroscopía láser, biohidrometalurxia ou comunicacións cuánticas tarda anos en desenvolver o nivel de coñecemento experto que converte un centro nun referente para a industria nesa tecnoloxía. Perdelo ao final dun proxecto non só é unha perda de talento: é unha perda de posicionamento. Por iso a estabilidade contractual non é unha concesión aos traballadores, senón unha necesidade estratéxica do propio modelo.

O 64% dos empregados dos centros ATIGA leva máis de tres anos no mesmo centro. Ese dato de antigüidade confirma que a retención non é só nominal: os investigadores permanecen porque o contorno fai que teña sentido quedar.

Diversidade como sinal de competitividade

Trinta e seis nacionalidades están representadas nos cadros de persoal dos seis centros situados en Galicia. Non é un dato propio dunha gran capital tecnolóxica: é unha cifra que fala da capacidade destes centros para atraer talento cualificado internacional a un territorio que historicamente o exportaba.

A explicación é a actividade que sostén esa atracción. Os centros ATIGA executan máis de 500 proxectos anuais, 183 deles europeos ou internacionais. Participan en redes de investigación continentais, acceden a convocatorias como o programa MSCA e colaboran con socios de toda Europa. Cando unha organización opera a ese nivel, os investigadores doutros países teñen razóns concretas para vir: os proxectos, as redes, as publicacións e o currículo que se constrúe aquí son comparables aos de calquera centro europeo de referencia.

O 45% de mulleres nos cadros de persoal dos seis centros completa o panorama. Nun sector historicamente masculinizado —especialmente nos perfís de maior especialización técnica— esta cifra reflicte un esforzo sostido no tempo, non unha coincidencia estatística.

123 ofertas ao ano: o ciclo de entrada permanente

Os centros ATIGA xeran 123 ofertas laborais anuais, o que equivale a máis de dúas incorporacións novas por semana de media. Unha parte responde ao crecemento dos centros —os seus ingresos agregados superan os 117 millóns de euros e o volume de actividade segue aumentando—. Outra parte responde á renovación natural dos equipos. E unha fracción relevante ten que ver coa incorporación de investigadores novos que chegan desde as universidades galegas —USC, UDC, UVigo— e que, en moitos casos, continúan a súa traxectoria dentro do propio centro.

Esa conexión co sistema universitario galego funciona como un mecanismo de atracción temperá de talento: moitos investigadores entran en contacto cos centros durante o TFG, o TFM ou o doutoramento, antes de incorporarse como empregados. Non é recrutamento convencional: é construción de comunidade científica a longo prazo.

A escala que fai posible todo o demais

Detrás dos datos de talento hai unha escala de actividade que non sempre é visible desde fóra. Os centros ATIGA dan servizo a máis de 1.900 empresas, o 80% delas do sector industrial. Teñen máis de 170 patentes propias ou en colaboración. Xeran un retorno económico directo para Galicia superior aos 16 millóns de euros anuais. E os seus clientes proceden de máis de 40 países.

É ese volume e esa proxección o que permite aos centros ofrecer algo que nin as empresas privadas tecnolóxicas nin os organismos públicos de investigación poden combinar da mesma maneira: a estabilidade do emprego público coa orientación a resultados do sector privado, e a profundidade técnica da investigación académica coa aplicabilidade directa a problemas industriais reais.

O que queda por resolver

Unha análise honesta non pode ignorar os retos. A concentración xeográfica dos centros nos núcleos urbanos de Vigo e A Coruña limita o seu alcance para atraer talento que prefira outros contornos. E a competencia internacional por investigadores especializados intensifícase cada ano.

Estes non son problemas menores, pero tampouco invalidan o modelo. O 98% de contratos indefinidos, as 36 nacionalidades no cadro de persoal e o 64% de empregados con máis de tres anos de antigüidade indican que, nun mercado de talento difícil, os centros ATIGA están a reter persoal. A pregunta é se seguirán facéndoo a medida que a competencia polos mesmos perfís se globaliza.

Un ecosistema que leva décadas construíndose

Galicia ten hoxe preto de 2.000 persoas traballando en investigación aplicada con contratos estables en centros tecnolóxicos con proxección europea. Ese ecosistema non apareceu da noite para a mañá: é o resultado de décadas de investimento sostido en capacidades técnicas, de apostas institucionais que non sempre tiveron resultado inmediato e de centros que elixiron construír en lugar de subcontratar.

Para quen busca desenvolver unha carreira en I+D, Galicia xa non é unha opción de segunda elección por falta de alternativas noutros lugares. É, para un número crecente de investigadores de distintas nacionalidades, o lugar onde elixiron quedar.