Do problema ao plan: como traballar cun centro tecnolóxico?

Unha peza que falla antes do previsto. Un subproduto ao que se lle quere dar unha segunda vida. Unha inspección que consome demasiadas horas. Moitas conversas cun centro tecnolóxico empezan así: cun problema que afecta á actividade diaria e para o que aínda non hai unha resposta clara.

A empresa coñece o proceso, as esixencias dos seus clientes e as dificultades que atopa o seu equipo. O centro pode achegar especialistas e medios para investigar as causas, explorar alternativas ou desenvolver unha solución. Esa combinación permite abordar retos que resultarían difíciles de resolver cos recursos propios.

Empezar polo problema

Non fai falta ter un proxecto redactado. Nin saber que tecnoloxía necesitas. Basta con ter un problema que non sabes como resolver cos medios dos que dispós na empresa.

Ás veces estas conversas atrásanse pola sensación de que «non teño suficiente para presentar». Non é necesario resolver todas as dúbidas antes de dar o paso. Os centros tecnolóxicos poden traballar a partir do que a empresa sabe e axudar a identificar o que aínda necesita descubrir.

Hai unha diferenza fundamental entre dicir «queremos incorporar intelixencia artificial á nosa liña» e dicir «necesitamos reducir os rexeitamentos na inspección sen deter a liña». O primeiro enunciado abre moitas preguntas. O segundo permite empezar a traballar.

Canto máis concreto é o punto de partida, máis útil resulta a conversa. Por iso convén revisar antes da reunión que está pasando exactamente, en que parte do proceso ocorre, desde cando e con que consecuencias. Non fai falta chegar con todas as respostas: identificar que información falta tamén é un punto de partida válido.

O que os centros de ATIGA poden facer con ese punto de partida

Unha vez definido o problema, o seguinte paso é estudar como abordalo. Pode haber unha tecnoloxía que necesite adaptación, unha solución que aínda deba desenvolverse ou unha proba que permita despexar dúbidas antes de investir. As capacidades dos seis centros que integran ATIGA axudan a traballar sobre necesidades moi distintas:

AIMEN. Probar un novo proceso de fabricación. Unha empresa que considera incorporar soldadura láser necesita saber como se comportará cos seus materiais e que condicións require. AIMEN conta con coñecemento en procesado de materiais e fabricación avanzada, ademais de instalacións para experimentar e validar tecnoloxías antes de incorporalas ao contorno produtivo.

ANFACO-CYTMA. Comprobar como se conserva un alimento. Se unha empresa alimentaria modifica un produto ou o seu proceso de elaboración, necesita avaliar como afecta ese cambio á súa seguridade e conservación. ANFACO-CYTMA realiza estudos de vida útil e validación de tratamentos térmicos, que permiten fundamentar decisións sobre o produto e as condicións de procesado.

CETIM. Buscar un aproveitamento para un residuo. Unha empresa que xera subprodutos pode querer estudar se teñen utilidade como materia prima noutra aplicación. CETIM traballa na valorización de residuos e no desenvolvemento de materiais, achegando capacidades para investigar alternativas de aproveitamento industrial e avanzar cara a procesos máis circulares.

CTAG. Avaliar se un compoñente soportará as súas condicións de uso. Un provedor de automoción necesita comprobar como responderá unha peza ou un sistema ante vibracións, cambios de temperatura ou cargas eléctricas. CTAG deseña e executa ensaios que reproducen estas esixencias para avaliar a fiabilidade dos compoñentes e detectar problemas durante o seu desenvolvemento.

GRADIANT. Converter os datos de produción en información útil. Unha empresa pode dispoñer de rexistros de máquinas e procesos sen conseguir utilizalos para mellorar a súa actividade. Gradiant pode acompañar o traballo desde a captura e organización deses datos ata a súa análise, combinando tecnoloxías dixitais e intelixencia artificial segundo as necesidades e o punto de partida da empresa.

ITG. Entender o consumo enerxético dun proceso. Antes de decidir onde actuar, unha empresa necesita coñecer como e cando consome enerxía. ITG desenvolve solucións de sensorización e análise de datos para estudar eses consumos e explorar melloras de eficiencia, unha liña de traballo aplicada, por exemplo, á industria da madeira no proxecto ENERWOOD.

Son exemplos dunha oferta máis ampla, con capacidades que poden complementarse e aplicarse a distintos sectores. Para a empresa, o importante é concretar que necesita comprobar e atopar o coñecemento e os medios axeitados para facelo.

O formato de colaboración dependerá do reto. Un ensaio pode responder unha pregunta puntual; un desenvolvemento pode necesitar varias fases. Acordar desde o principio que se fará, que resultados se entregarán e como se avaliarán permite dimensionar o traballo e decidir os seguintes pasos.

Un exemplo concreto: automatizar unha inspección

Pensemos nunha empresa que quere automatizar a inspección visual dos seus produtos. Non sabe se a tecnoloxía dispoñible pode adaptarse ás súas condicións reais: iluminación variable, pezas con xeometría irregular e un ritmo de liña esixente.

Antes de estender o sistema a toda a instalación, ten sentido facer unha proba con mostras representativas. Nesa proba defínese que defectos debe detectar o sistema, en que condicións se realizará o ensaio e que nivel de precisión é suficiente. Os resultados permiten tomar unha decisión con datos: seguir adiante, axustar o enfoque ou descartar esa vía.

Ese é o valor dunha colaboración ben deseñada: non sempre dá unha resposta directa. Dá a información necesaria para tomar unha decisión mellor ca a que se tomaría sen ela.

O que convén acordar antes de empezar

Cando a colaboración implica compartir información técnica ou datos de proceso, é importante definir desde o principio como se protexerá esa información. Tamén convén aclarar, antes de comezar calquera desenvolvemento, a quen lle corresponderán os resultados e en que condicións poderá utilizalos a empresa.

A Organización Mundial da Propiedade Intelectual (OMPI) identifica estes aspectos como elementos centrais dos acordos de colaboración tecnolóxica. Resolvelos ao principio axuda a que ambas as partes coñezan os seus dereitos e responsabilidades antes de comezar o traballo.

Igualmente, convén precisar o alcance do encargo: un informe de ensaio, un prototipo e unha solución preparada para a súa implantación industrial son entregables moi distintos. Saber que se recibirá e que traballo podería quedar pendente evita expectativas difíciles de xestionar.

Para que serve realmente esta colaboración

Non sempre para chegar a unha solución inmediata. Ás veces, o resultado máis valioso é saber que unha opción non é viable antes de investir nela. Ou identificar que información falta para deseñar ben o seguinte paso.

Unha colaboración útil non é necesariamente a que leva a un desenvolvemento novo. É a que permite á empresa tomar unha decisión mellor fundamentada: avanzar cunha tecnoloxía, descartar unha alternativa, axustar as expectativas ou formular o reto doutra maneira.

Por iso, a pregunta que convén facerse desde o principio non é «que tecnoloxía necesito?». É: «que aprenderemos con este traballo e para que servirá esa aprendizaxe?».

Ese é o propósito da colaboración: achegar coñecemento e probas que axuden a decidir con máis claridade.