O ecosistema de innovación en Galicia: axentes, infraestruturas e colaboración empresarial

[A información publicada neste artículo foi actualizada o 25 de outubro de 2026 tras a aprobación da Estratexia Galega de Innovación Empresarial]

Unha empresa necesita desenvolver un material con mellores prestacións. Outra busca aproveitar un subproduto. Unha terceira quere incorporar unha tecnoloxía que coñece por un proxecto de investigación, pero necesita comprobar se pode adaptala á súa actividade.

As tres poden atopar apoio no ecosistema galego de innovación. Porén, necesitan capacidades distintas: coñecemento científico, medios de ensaio, desenvolvemento tecnolóxico, acceso a resultados ou financiamento.

Para orientarse convén entender que achega cada axente e como pode colaborar cos demais. As empresas tamén forman parte activa dese sistema: investigan, desenvolven tecnoloxías, identifican necesidades e achegan os medios para converter unha solución en actividade produtiva.

Un marco para conectar coñecemento e industria

A innovación galega apóiase en distintos instrumentos de planificación. Entre eles atópanse a Estratexia de Especialización Intelixente RIS3 Galicia 2021–2027 e o Plan galego de investigación e innovación 2025–2027, aprobado como instrumento de planificación operativa para ese período.

No ámbito empresarial, a Xunta aprobou o 19 de outubro de 2026 a Estratexia Galega de Innovación Empresarial, con horizonte 2028 e máis de 400 millóns de euros. Baixo o lema Galicia, fábrica de innovación, organiza 14 actuacións en catro eixes: activar, potenciar, estruturar e conectar, e mobilizar o investimento.

A estratexia sitúa a colaboración entre empresas e centros tecnolóxicos entre as vías para converter coñecemento en solucións industriais. Inclúe instrumentos existentes e novas actuacións cuxo acceso dependerá do seu desenvolvemento e das correspondentes convocatorias.

Para unha empresa, este marco achega contexto sobre as prioridades públicas. O seguinte paso é identificar que coñecemento, colaboración ou recursos necesita para desenvolver o seu proxecto.

GAIN e o impulso das capacidades de investigación e transferencia

A Axencia Galega de Innovación —GAIN— é un dos principais organismos públicos de apoio ao sistema galego de I+D+i. As súas actuacións inclúen a valorización de resultados, a colaboración entre axentes e o fortalecemento de capacidades científicas e tecnolóxicas.

O seu papel pode verse en instrumentos concretos. Ignicia Proba de Concepto apoia o desenvolvemento de aplicacións comerciais de resultados xerados por organismos de investigación. Outras actuacións apoian infraestruturas de investigación e experimentación dos centros tecnolóxicos. Aínda que os seus destinatarios e condicións son diferentes, contribúen a dispoñer de coñecemento e medios que poidan trasladarse á actividade produtiva.

GAIN tamén traballa no fortalecemento das estruturas e dos profesionais de transferencia. A súa colaboración con FEUGA inclúe apoio á valorización, formación e profesionalización desta actividade.

Para coñecer estas actuacións, o punto de referencia é o portal de GAIN, contrastando as condicións e os prazos de cada convocatoria na Sede electrónica e no Diario Oficial de Galicia.

Os centros tecnolóxicos e o papel de ATIGA como principal eixe da transferencia

Os centros tecnolóxicos combinan investigación aplicada, desenvolvemento experimental e servizos tecnolóxicos. Poden participar no estudo de alternativas, na creación de solucións e na realización de ensaios para comprobar as súas prestacións.

ATIGA reúne a AIMEN, ANFACO-CYTMA, CETIM, CTAG, Gradiant e ITG. As súas capacidades abranguen ámbitos como fabricación avanzada, industria alimentaria, materiais, mobilidade, tecnoloxías dixitais, enerxía e sustentabilidade.

Unha empresa pode necesitar desenvolver un proceso de fabricación, comprobar a conservación dun alimento, estudar a recuperación dun material ou integrar datos e sensores nunha instalación. Identificar a especialización e os medios axeitados permite concretar con que centro abordar cada necesidade.

A colaboración pode incorporar tamén universidades, outros organismos de investigación, provedores tecnolóxicos e empresas usuarias. As funcións compleméntanse: a composición do equipo debe responder ao reto e ao traballo pendente.

Os casos de proxectos recollidos por ATIGA na súa web permiten coñecer aplicacións das súas capacidades e explorar posibles puntos de partida para novas colaboracións.

Igape e CDTI: apoio e financiamento para a innovación empresarial

O Instituto Galego de Promoción Económica —Igape— conta desde 2024 cunha área de innovación empresarial no ámbito industrial, orientada a fortalecer o tecido produtivo galego, especialmente as pemes. Os seus instrumentos permiten abordar necesidades diferentes: incorporar coñecemento especializado, desenvolver produtos e procesos ou introducir tecnoloxías na actividade empresarial.

Programas como Igape Innova, Industria Innova e IA360 reflicten esa diversidade. O seu encaixe depende do traballo previsto: un plan de innovación, un proxecto de investigación e desenvolvemento ou a aplicación de intelixencia artificial requiren capacidades e recursos distintos. O apartado de innovación do Igape permite consultar os seus instrumentos e acceder ás súas bases.

No ámbito estatal, o Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación —CDTI— ofrece financiamento para a I+D empresarial, o emprendemento tecnolóxico e a cooperación internacional. A súa oferta inclúe subvencións e axudas parcialmente reembolsables, con condicións específicas para cada instrumento.

Algúns programas do CDTI están especialmente vinculados á transferencia e apoian as pemes e as empresas de mediana capitalización mediante a contratación de actividades de I+D a centros xeradores de coñecemento ou a colaboración con estas entidades, dentro de determinadas tecnoloxías prioritarias. Esta formulación conecta o financiamento empresarial con capacidades científicas e tecnolóxicas externas.

Outros instrumentos atenden situacións diferentes. NEOTEC, por exemplo, apoia novos proxectos empresariais de empresas innovadoras cuxa estratexia se basea no desenvolvemento de tecnoloxía propia.

Para unha empresa galega, Igape e CDTI son referencias que convén valorar ao preparar un proxecto. O socio tecnolóxico axuda a definir e executar o traballo; o organismo financiador avalía o seu encaixe no instrumento correspondente. Antes de presentar unha solicitude deben comprobarse os beneficiarios admitidos, os gastos elixibles, os prazos, as obrigas e a compatibilidade con outros apoios. A existencia de varias vías non implica que poidan acumularse para financiar as mesmas actividades.

Universidades e organismos de investigación

As universidades de Santiago de Compostela, A Coruña e Vigo, xunto con outros organismos e centros de investigación presentes en Galicia, reúnen equipos, instalacións e resultados que poden contribuír a resolver necesidades empresariais.

As oficinas e unidades de transferencia de coñecemento e entidades como FEUGA facilitan a conexión entre esa actividade investigadora e as súas posibles aplicacións. Axudan a identificar resultados, xestionar a súa protección e articular acordos para o seu aproveitamento. O Ministerio de Ciencia sitúa estas estruturas como elementos de conexión entre os centros xeradores de coñecemento e o sector produtivo.

Clústeres, organizacións empresariais e outros recursos para crecer

Os clústeres e as organizacións empresariais axudan a conectar compañías, identificar necesidades sectoriais e promover iniciativas compartidas. Poden ser un punto de entrada cando o reto afecta a varias empresas ou require atopar colaboradores dentro dunha cadea de valor.

O ecosistema tamén necesita espazos onde desenvolver actividade. Tecnópole, o Parque Tecnolóxico de Galicia, en Ourense, ofrece infraestruturas e servizos para empresas, emprendedores e proxectos vinculados coa innovación e o coñecemento. A súa función incorpora aloxamento e recursos para acompañar o crecemento empresarial.

O Consorcio da Zona Franca de Vigo, como entidade de desenvolvemento económico, combina parques empresariais con recursos de apoio a empresas e emprendedores. Entre eles atópanse os centros de iniciativas empresariais da Granxa e Porto do Molle.

Para unha empresa que busca localización, importa valorar o espazo dispoñible, os servizos, a proximidade a colaboradores e as posibilidades de ampliación. Estas condicións tamén inflúen na súa capacidade para desenvolver e aplicar tecnoloxía.

Como utilizar este mapa nun proxecto

Pensemos nunha empresa que quere aproveitar un subproduto industrial. Pode necesitar un equipo que estude a súa composición, un centro con medios para probar un tratamento e outra empresa interesada en utilizar o material recuperado.

Un clúster podería axudar a identificar necesidades compartidas ou posibles usuarios. Unha estrutura de transferencia facilitaría o acceso a un resultado de investigación existente. Os organismos de apoio permitirían estudar instrumentos de financiamento, segundo quen participe e que actividades se propoñan.

É un exemplo ilustrativo: cada proxecto requirirá unha combinación diferente. Para explorar colaboradores, Innovarede permite consultar centros e axentes do ecosistema galego de innovación.

Antes de iniciar os contactos, convén concretar que se quere mellorar, que información ten a empresa e que necesita descubrir. Con ese punto de partida resulta máis fácil identificar capacidades, acordar responsabilidades e atopar os apoios que permitan desenvolver o traballo.